CL = Caseous Lymfadenitis (= "Verkazende" Lymfeklier-ontsteking).

Termen:
Lymfadenitis = lymfeklierontsteking. Lymfeklieren raken ontstoken door aanvoer van bacteriën vanuit het drainagegebied. Er moet zich daar ergens een geïnfecteerde wond bevinden.
Verkazen = Indrogen van pus. De pus is tandpasta-dik of nog dikker.
Pus = etter = dode witte bloedcellen (macrofagen) = door bacterie doodgemaakte witte bloedcellen.
De lymfeklier is normaal  al omgeven door een kapsel, maar het kapsel wordt na een infectie steeds dikker: De klier wordt gevulder (steeds meer dode bloedcellen), de druk neemt toe en de aanvoerende bloedvaten in de wand raken dichtgedrukt. De  bloedvatwand resteert (wand wordt dikker) en weer nieuwe bloedvaten worden aangelegd om nieuwe soldaten (witte bloedcellen) aan te voeren etc. etc.

Veroorzakende bacterie:
Corynebacterium pseudotubercolosis (=op tuberculose gelijkend). Witte bloedcellen ruimen de bacterie op, doch sterven doordat deze bacterie een gifstof maakt die de witte bloedcel doodt. Tevens hecht de bacterie zich vast in de lymfeklieren: Daarom ontstaan steeds dikker wordende lymfeklieren. 

Kliniek - symptomen:
Niet acuut ziek; aanvankelijk niks te zien totdat de uitwendig zichtbare lymfeklieren te zien zijn (of ontdekt met scheren bv.). De inwendige lymfeklieren (in buikholte bv.) kunnen ook meedoen, doch dat blijft meestal onopgemerkt. Het duurt dus (erg) lang voordat de ziekte ontdekt wordt! De dieren slijten wel: Produktiedaling (melk), vermageren, etc.

Waar zitten de bulten?
75% aan de voorhand: Onder de kaak, onder het oor, aan de halsvlakte, voor de boeg.
15% aan de middenhand: Achter de elleboog  of in de vang.
10% aan achterhand: Midden-boven-in het uier of in de knieholte.

Historie:
Bij geiten in Ned. bekend. Bij schapen nauwelijks. Landen om ons heen endemisch (algemeen/veel voorkomend). Ook bij andere diersoorten (soms andere stammen) en mens: Doch als zoönose niet echt van belang (schapenscheerders-slachthuispersoneel evt). Import dus een gevaar voor insleep (importgeiten uit Frankrijk !!)(importschapen uit Engeland).

Actualiteit:
Een stakende Engelse schapenhouder (naar Australië geëmigreerd) verkoopt zijn laatste dieren (=ondereinde !)(ongeveer 40 Suffolks) aan een Ned. houder, die ze vervolgens doorverkoopt aan diverse Ned. houders. Deze stal bleek besmet en nu dus menig Ned. bedrijf.
Suffolk wordt o.a. als slachtlamvaderdier gebruikt; importdieren zijn populair (geweest?).
Contactbedrijven zijn bezocht; bloedmonsters genomen; veel van de (bloed-)positieve dieren bleken klinisch reeds te dikke klieren te hebben!!! Niet opgemerkt vooraf: Onbekendheid en soms bedekt door wol.

Diagnose:
Kliniek (verdikte klieren; slijten; evt doorgebroken of beschadigde klieren waaruit de kaasachtige troep komt) en anamnese (import(-contact)).
Bloedonderzoek: Paar weken na besmetting (soms !!) positieve uitslag.
NB: Vals-positieve en vals-negatieve uitslagen komen beide voor!
Ook gevaccineerde dieren testen positief.

Preventie:
Vaccinatie remt wel af maar voorkomt niet echt. Wordt om economische redenen wel gedaan op fors besmette bedrijven.

Certificering:
Bij geiten gebeurt dat in Ned.
Bij schapen niet, omdat de laboratoriumtest (bloedonderzoek) bij schapen aanmerkelijk minder gevoelig is dan bij geiten, waardoor veelvuldig vals-negatieve uitslagen volgen.

Therapie:
Geen! De bacterie is zeer gevoelig voor antibiotica, maar het medicijn komt niet bij de bacterie: Zit in (lymfeklier-)kapsel verstopt.

Besmetting:
Doorgebroken of opengescheurde lymfeklieren (scheren !).  Bacterie kan jarenlang aan stalwand geplakt in leven blijven en via een wondje een nieuw slachtoffer grijpen.

Aanpak:
Bloedonderzoek (evt herhaald) en ruimen van pos. dieren.
Import onder voorwaarden (vooraf testen en na import wederom testen).

Wat "one-liners":

  • CL is een sluipmoordenaar (openbaart zich traag)
  • Vóór import bloedonderzoek (pas op vals-negatieve testen! dieren zijn soms zeer laat positief na een infectie)
  • 3  en 9 maanden na import een hertest (opsporen vals-negatieve dieren)
  • Vrijwillige “certificering”: Jaarlijks bloedonderzoek van bv 5 oudere ooien op je bedijf. Dit kan zinvol zijn na import! 
  • CL is zoönose maar niet in die mate, dat EL&I - VWS-etc. er op springen.
  • Kennis-voorlichting: Zeer van belang!
  • NB: Ook TBC (de echte dus!!) komt nog voor in ons omringende landen (Engeland b.v.!!!).
  • Persoonlijke verantwoordelijkheid wanneer je importeert!!!  De evt gevolgen kunnen dramatisch zijn.
  • Opnemen in “Code goed houderschap” ?
  • NB:  CL is niet rasgebonden!!! Alle importdieren vormen een risico!
  • Advies: Bloedtest van import-fokdieren en (oudere) dieren die met importdieren contact hebben gehad (evt steekproef).

Additional information